งานเสวนา "รับมือข้อมูลหลอน ถอดรหัสลับปัญญาประดิษฐ์ (AI) สู่นโยบายสาธารณะ" ในงาน Thailand Safe Internet day ที่ผ่านมา เราได้เห็นภาพที่ชัดเจนว่าโลกดิจิทัลกำลังก้าวเข้าสู่ยุค "Phantom" หรือยุคที่เราไม่รู้ว่าสิ่งที่เห็นคือ "ความจริง" หรือ "ผี" ที่ AI สร้างขึ้น

ดร.เพ็ญศรี อรุณวัฒนามงคล ในฐานะผู้อำนวยการ มูลนิธิศูนย์สารสนเทศเครือข่ายไทย (THNIC Foundation) ได้รับเกียรติให้เป็นผู้ร่วมเสวนาในหัวข้อข้างต้น ร่วมกับผู้ทรงคุณวุฒิจากหลายภาคส่วน อาทิ

1. รู้จักศัตรูใหม่: AI Hallucination และกับดักความเนียน

• AI ไม่ได้พูดความจริงเสมอไป: AI ในปัจจุบันทำงานเหมือน "นักเดาคำ" หรือ "นักเล่าเรื่อง" จากฐานข้อมูล ขนาดใหญ่ที่เก่งมาก มันไม่ได้มีหน้าที่บอกความจริง แต่มีหน้าที่ตอบสนองสิ่งที่เราอยากรู้ ทำให้เกิดภาวะ "AI หลอน" (Hallucination) คือการสร้างข้อมูลเท็จที่ดูเหมือนจริงมาก ซึ่งเป็นความตั้งใจของผู้สร้าง ที่เป็น Feature แต่มิใช่ Bug แต่อย่างใด
• กับดักความแนบเนียน: จากอดีตที่ AI สร้างภาพคนกินสปาเก็ตตี้ดูไม่เป็นธรรมชาติ ผ่านไปเพียงไม่กี่ปี AI สามารถสร้างภาพ Deepfake ที่สมบูรณ์แบบจนแยกไม่ออก
• ลิงก์ปลอมที่ดูเหมือนจริง: ความน่ากลัวคือ AI สามารถสร้าง "ลิงก์อ้างอิง" ปลอม หรือสร้างข้อมูลเท็จที่ดูน่าเชื่อถือจนแม้แต่ Google Search ก็เคยถูกหลอกมาแล้ว

2. ทางรอดในยุค AI: ทำไมต้องมี "Digital Anchor" (สมอเรือทางดิจิทัล)

ท่ามกลางคลื่นข้อมูลมหาศาลที่ AI สามารถสร้างทั้งใบหน้าคน เสียง หรือแม้แต่เว็บไซต์ที่ดูน่าเชื่อถือขึ้นมาได้ภายในไม่กี่วินาที สิ่งที่จะกลายเป็นอาวุธสำคัญในการปกป้องทั้งเจ้าของเว็บไซต์และผู้ใช้งาน คือการเน้นย้ำเรื่อง "ความน่าเชื่อถือของแหล่งที่มา" และ "การระบุตัวตน"

• “Zero Trust” การไม่เชื่อไว้ก่อน คือมาตรฐานใหม่: ในยุคนี้เราแทบจะเชื่อสิ่งที่เห็นทันทีไม่ได้ (Zero Trust) นั่นคือต้องยึดหลักการไม่ไว้วางใจโดยไม่มีการตรวจสอบเอาไว้ก่อน ท่ามกลางเว็บไซต์มหาศาลนี้ เราจำเป็นต้องมีจุดที่ระบุได้ว่า "นี่คือตัวจริง" เพื่อลดความเสี่ยงจากการถูกหลอกลวงโดย AI ที่แนบเนียน รวมถึงการตัดสินใจทำธุรกรรมหรือการรับข้อมูล ก็ต้องมีการยืนยันก่อนเสมอ
• โดเมน .th และ .ไทย คือ "สมอเรือ" (Anchor): ทำไมเราถึงเรียกนามสกุล .th และ .ไทย ว่าเป็นสมอเรือ? นั่นเป็นเพราะกระบวนการเบื้องหลังที่แตกต่างจากโดเมนสาธารณะทั่วไป
  • การจดทะเบียนโดเมน .th และ .ไทย แตกต่างจากโดเมนทั่วไป เพราะไม่ใช่ใครก็ได้ที่จ่ายเงินแล้วจะได้ชื่อไป แต่ต้องผ่านการ Identify (ระบุตัวตน) ผู้จดทะเบียนอย่างชัดเจนผ่านการตรวจสอบเอกสาร
  • ชื่อโดเมนเหล่านี้เปรียบเสมือน "สมอเรือ" ที่ผู้ใช้งานสามารถตรวจสอบย้อนกลับ (Trace back) ไปถึงเจ้าของตัวจริงได้ สร้างความมั่นใจว่าเว็บไซต์นั้นไม่ใช่เว็บผีที่ AI หรือมิจฉาชีพสร้างขึ้นลอยๆ
• Secure by Design (DNS Security):
  • THNIC เรามุ่งเน้นให้ระบบมีมาตรฐานความปลอดภัยภายใต้แนวคิด Secure by Design คือการออกแบบระบบโดยคำนึงถึงความปลอดภัยตั้งแต่ขั้นตอนเริ่มต้น
  • เรามีสิ่งที่เรียกว่า “DNS Security” ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญที่ช่วยป้องกันการถูกพาไปยังเว็บไซต์หลอกลวง หรือเว็บไซต์ที่ไม่ใช่ของเจ้าของตัวจริง

3. คำแนะนำสำหรับประชาชนและองค์กร

• สำหรับผู้เสพสื่อ: คาถา "ช้า ชัวร์ เช็ค" อย่าเพิ่งรีบเป็นคนแรกที่แชร์ข้อมูล ให้ท่องไว้เสมอว่า "ไม่จำเป็นต้องเป็นคนแรก" แต่ให้เราตรวจสอบผ่านแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้ เช่น CoFact หรือ ชัวร์ก่อนแชร์ ก่อนจะตัดสินใจเชื่อหรือส่งต่อ
• สำหรับองค์กร/แบรนด์: การมีเว็บไซต์ที่เป็น "บ้านของตัวเอง" บนโดเมนที่ตรวจสอบได้ (.th/.ไทย) นั้นสำคัญมาก เพราะการมีเว็บไซต์ที่เป็น "ศูนย์กลางข้อมูล" (Official Home) ประชาชนหรือลูกค้าจะสามารถกลับมาตรวจสอบข้อเท็จจริง (Fact-check) ได้เสมอ ไม่ลอยไปตามกระแส Social Media ที่อัลกอริทึมกำหนด

บทสรุป

ในวันที่ AI สามารถสร้าง "ความจริงเสมือน" ได้แนบเนียน สิ่งเดียวที่จะยืนยันความถูกต้องได้คือ "ตัวตนที่แท้จริง" การเลือกใช้และเชื่อถือเว็บไซต์ที่ลงท้ายด้วย .th และ .ไทย จึงไม่ใช่แค่เรื่องของชื่อเว็บไซต์ แต่เป็นเรื่องของ ความปลอดภัย (Safety) และ ความน่าเชื่อถือ (Trust) ที่ตรวจสอบได้จริง เป็น Digital Identity ที่ช่วยให้เราไม่หลงทางในภาวะหลอนของ AI ครับ

อยากรู้ว่าเว็บไหนตัวจริง หรืออยากสร้างตัวตนที่น่าเชื่อถือ? มองหา .th และ .ไทย เสมอนะครับ